Computer Forensics – Bài 9: Điều tra và phục hồi dữ liệu từ thiết bị di động (Mobile Forensics)

Mobile Forensics 4

Điều tra và phục hồi dữ liệu từ thiết bị di động (Mobile Forensics) là một lĩnh vực quan trọng trong Computer Forensics, giúp các nhà điều tra thu thập, phân tích và phục hồi dữ liệu từ các thiết bị di động như điện thoại thông minh và máy tính bảng. Các thiết bị di động chứa nhiều thông tin cá nhân và nhạy cảm, từ tin nhắn, cuộc gọi, email đến dữ liệu vị trí và ứng dụng, do đó chúng trở thành nguồn dữ liệu quan trọng trong các cuộc điều tra pháp lý.

Quy trình điều tra và phục hồi dữ liệu từ thiết bị di động

Thu thập dữ liệu

Thu thập dữ liệu từ thiết bị di động là bước đầu tiên và quan trọng. Quy trình này phải đảm bảo tính toàn vẹn của dữ liệu và tránh làm thay đổi hoặc mất mát dữ liệu. Các bước thu thập dữ liệu bao gồm:

  • Chuẩn bị thiết bị và công cụ: Đảm bảo rằng bạn có các công cụ cần thiết như cáp kết nối, phần mềm pháp y di động và thiết bị lưu trữ để sao lưu dữ liệu.
  • Khóa thiết bị: Nếu thiết bị đang hoạt động, khóa nó để ngăn chặn truy cập không mong muốn và bảo vệ dữ liệu hiện tại.
  • Sao lưu dữ liệu: Tạo một bản sao lưu đầy đủ của dữ liệu trên thiết bị. Điều này có thể bao gồm cả bộ nhớ trong và thẻ nhớ ngoài nếu có.

Ví dụ: Sử dụng công cụ như Cellebrite UFED hoặc Oxygen Forensic Detective để tạo một bản sao lưu đầy đủ của thiết bị di động.

Mobile Forensics 1
Nhà điều tra pháp y số sử dụng Cellebrite UFED để trích xuất dữ liệu từ điện thoại thông minh. (Ảnh minh họa AI)

Phân tích dữ liệu

Sau khi thu thập dữ liệu, bước tiếp theo là phân tích dữ liệu để tìm kiếm thông tin hữu ích. Dữ liệu từ thiết bị di động có thể rất phong phú và đa dạng, bao gồm:

  • Tin nhắn và cuộc gọi: Phân tích các tin nhắn SMS, MMS, tin nhắn từ các ứng dụng nhắn tin và lịch sử cuộc gọi.
  • Email và danh bạ: Xem xét các email đã gửi và nhận, cũng như danh sách liên hệ.
  • Dữ liệu ứng dụng: Phân tích dữ liệu từ các ứng dụng đã cài đặt, bao gồm cả dữ liệu từ các ứng dụng mạng xã hội.
  • Dữ liệu vị trí: Sử dụng dữ liệu GPS và dữ liệu vị trí từ các ứng dụng để xác định vị trí và di chuyển của thiết bị.
  • Ảnh và video: Xem xét các tệp đa phương tiện để tìm kiếm thông tin trực quan và siêu dữ liệu (metadata).

Ví dụ: Sử dụng Oxygen Forensic Detective để phân tích dữ liệu tin nhắn từ các ứng dụng nhắn tin phổ biến như WhatsApp, Facebook Messenger, và Telegram.

Mobile Forensics 2
Nhà điều tra pháp y số sử dụng Oxygen Forensic Detective để phân tích dữ liệu từ điện thoại thông minh. (Ảnh minh họa AI)

Phục hồi dữ liệu bị xóa

Phục hồi dữ liệu bị xóa là một phần quan trọng trong điều tra di động, vì nhiều thông tin quan trọng có thể đã bị xóa nhưng vẫn có thể phục hồi. Các kỹ thuật phục hồi bao gồm:

  • Phục hồi dữ liệu từ bộ nhớ flash: Sử dụng các công cụ chuyên dụng để phục hồi dữ liệu đã xóa từ bộ nhớ flash của thiết bị.
  • Phân tích bộ nhớ RAM: Thu thập và phân tích dữ liệu từ bộ nhớ RAM để phục hồi dữ liệu tạm thời hoặc đã xóa gần đây.
  • Khôi phục tệp tin hệ thống: Sử dụng các công cụ pháp y để khôi phục các tệp tin hệ thống và dữ liệu bị xóa.

Ví dụ: Sử dụng các công cụ như EnCase hoặc Magnet AXIOM để phục hồi tin nhắn đã xóa từ bộ nhớ trong của thiết bị di động.

Mobile Forensics 3
Nhà điều tra pháp y số phục hồi dữ liệu đã xóa từ điện thoại thông minh bằng Magnet AXIOM. (Ảnh minh họa AI)

Các công cụ và phương pháp điều tra thiết bị di động

Công cụ điều tra di động

  • Cellebrite UFED: Một trong những công cụ pháp y di động hàng đầu, cho phép thu thập và phân tích dữ liệu từ nhiều loại thiết bị di động.
  • Oxygen Forensic Detective: Công cụ mạnh mẽ để thu thập và phân tích dữ liệu từ thiết bị di động, hỗ trợ nhiều loại ứng dụng và hệ điều hành.
  • Magnet AXIOM: Một công cụ toàn diện cho pháp y di động, cho phép phân tích dữ liệu từ thiết bị di động và kết hợp với dữ liệu từ máy tính và đám mây.

Ví dụ: Sử dụng Cellebrite UFED để trích xuất dữ liệu từ một thiết bị iPhone và Oxygen Forensic Detective để phân tích dữ liệu từ các ứng dụng nhắn tin.

Phương pháp điều tra di động

  • Phân tích dữ liệu ứng dụng: Phân tích chi tiết dữ liệu từ các ứng dụng cài đặt trên thiết bị để tìm kiếm thông tin và bằng chứng.
  • Phân tích dữ liệu vị trí: Sử dụng dữ liệu GPS và dữ liệu vị trí từ các ứng dụng để tái tạo lại hành trình và vị trí của thiết bị.
  • Phân tích dữ liệu mạng xã hội: Xem xét dữ liệu từ các ứng dụng mạng xã hội như Facebook, Instagram và Twitter để tìm kiếm thông tin liên lạc và hoạt động của người dùng.

Ví dụ: Phân tích dữ liệu vị trí từ ứng dụng Google Maps để xác định hành trình di chuyển của thiết bị trong khoảng thời gian nhất định.

Mobile Forensics 4
Chuyên gia pháp y số phân tích dữ liệu ứng dụng từ điện thoại thông minh sử dụng Oxygen Forensic Detective. (Ảnh minh họa AI)

Các bước thực hiện điều tra và phục hồi dữ liệu từ thiết bị di động

  1. Chuẩn bị công cụ và thiết bị: Đảm bảo có các công cụ cần thiết như Cellebrite UFED, Oxygen Forensic Detective và thiết bị lưu trữ.
  2. Thu thập dữ liệu: Khóa thiết bị, tạo bản sao lưu đầy đủ và bảo quản dữ liệu.
  3. Phân tích dữ liệu: Sử dụng các công cụ pháp y để phân tích dữ liệu tin nhắn, cuộc gọi, email, vị trí và ứng dụng.
  4. Phục hồi dữ liệu bị xóa: Sử dụng các kỹ thuật phục hồi dữ liệu để khôi phục các thông tin đã bị xóa.
  5. Tạo báo cáo: Ghi lại kết quả phân tích và tạo báo cáo chi tiết về các phát hiện.

Kết luận

Điều tra và phục hồi dữ liệu từ thiết bị di động là một lĩnh vực quan trọng trong Computer Forensics, giúp các nhà điều tra thu thập và phân tích dữ liệu từ các thiết bị di động để tìm kiếm bằng chứng và manh mối. Sử dụng các công cụ và phương pháp phù hợp, quá trình này có thể giúp phát hiện và phân tích các hoạt động đáng ngờ, từ đó bảo vệ hệ thống và dữ liệu khỏi các mối đe dọa.

Bài viết cùng chuyên mục:

0 0 Bình chọn
Đánh giá bài viết
Đăng ký
Nhận thông báo cho
guest
0 Góp ý
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận